Liceum · klasa 2 · działy podstawy XVIII–XIX
Związki azotu i białka — sprawdzian z chemii, liceum klasa 2
Organiczne związki azotu i białka w zakresie podstawowym. Uczeń rozpoznaje aminy, amidy i aminokwasy, zapisuje reakcje amin z wodą i kwasem solnym, wyjaśnia amfoteryczny charakter aminokwasów na podstawie grup funkcyjnych i zapisuje powstawanie dipeptydu z glicyny i alaniny. Część o białkach obejmuje reakcję biuretową i ksantoproteinową oraz różnicę między denaturacją a wysalaniem. Zadanie obliczeniowe: zawartość procentowa i masa azotu w związku. Pięć grup A–E o tej samej trudności, klucz z punktacją.
Sprawdzian z tego działu
Grupa A za darmo · grupy A–E z kluczem 3,90 zł
Każdy kolejny sprawdzian, kartkówka lub zestaw kart w koszyku — 2,90 zł.
PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły
Cała klasa 2 taniej
Pakiet „Chemia, liceum klasa 2”: 18 materiałów z kluczem — 39,90 zł 70,20 zł osobno
sprawdziany · kartkówki · karty pracy
Co jest na sprawdzianie
- grupy funkcyjne związków azotu (1 pkt)
- amina, amid czy aminokwas (3 pkt)
- zasadowy charakter amin (2 pkt)
- amfoteryczność aminokwasów (2 pkt)
- dipeptyd i wiązanie peptydowe (3 pkt)
- reakcja biuretowa i ksantoproteinowa (2 pkt)
- denaturacja czy wysalanie (3 pkt)
- zawartość azotu w związku (3 pkt)
- budowa i właściwości białek (1 pkt)
7 zadań · 20 punktów · 45 minut · grupy A–E z kluczem
Przykłady z rozwiązaniem
Dipeptyd
Zapisz równanie powstawania dipeptydu Gly-Ala.
grupa –COOH glicyny reaguje z grupą –NH2 alaniny, wydziela się woda
H2N–CH2–COOH + H2N–CH(CH3)–COOH → H2N–CH2–CO–NH–CH(CH3)–COOH + H2O
nowe wiązanie –CO–NH– to wiązanie peptydowe; z dwóch aminokwasów można otrzymać 4 dipeptydy
Zawartość azotu
Oblicz procent masowy azotu w glicynie.
M = 2 · 12 + 5 · 1 + 14 + 2 · 16 = 75 g na mol
%N = 14 : 75 · 100% ≈ 18,7%
Denaturacja czy wysalanie
Do roztworu białka dodano nasycony roztwór NaCl, a do drugiej próbki roztwór CuSO4. Co zaszło?
NaCl (sól metalu lekkiego) → wysalanie; po dodaniu wody osad się rozpuszcza
CuSO4 (sól metalu ciężkiego) → denaturacja, proces nieodwracalny
Sprawdzian, kartkówka i karty pracy z tego działu
Sprawdzian i kartkówka mają pięć grup A–E z kluczem, karty pracy — pięć kart A–E. Grupę A (kartę A) pobierzesz za darmo.
Od darmowej grupy A do całego działu
Ceny ze sklepu Nie każ mu liczyć! Każdy kolejny arkusz w tym samym koszyku — 2,90 zł.
0 zł
Grupa A: Związki azotu i białka
Pełny arkusz sprawdzianu do pobrania i wydruku.
Pobierz grupę A39,90 zł
Cała klasa 2 taniej
wszystkie działy liceum kl. 2: 18 materiałów z kluczem zamiast 70,20 zł osobno.
Zobacz pakiet Dodaj do koszykaPytania
Czy trzeba znać jony obojnacze?
Nie. Amfoteryczność aminokwasów wyjaśnia się jakościowo: grupa aminowa ma charakter zasadowy, karboksylowa — kwasowy. Jony obojnacze należą do zakresu rozszerzonego.
Jakie aminokwasy są w zadaniach?
Glicyna i alanina — najprostsze aminokwasy białkowe. Z nich uczeń buduje dipeptydy i oblicza zawartość azotu.
Czym różni się reakcja biuretowa od ksantoproteinowej?
Biuretowa (siarczan(VI) miedzi(II) i zasada) daje fioletowe zabarwienie i wykrywa wiązania peptydowe. Ksantoproteinowa (stężony kwas azotowy(V)) barwi białko na żółto.
Czy jest mocznik?
Tak, jako przykład amidu w zadaniu klasyfikacyjnym i obliczeniowym. Nie ma jego reakcji hydrolizy.
Co ćwiczą karty pracy?
Reakcje amin z wodą i kwasem solnym, powstawanie dipeptydów i zawartość azotu w związku — pięć kart A–E z kluczem.
Dlaczego aminy mają odczyn zasadowy?
Atom azotu w grupie aminowej ma wolną parę elektronową i przyłącza kation wodoru, tak jak amoniak. W wodzie powstają aniony wodorotlenkowe, a z kwasem solnym — sól, np. chlorek metyloamoniowy.