Klasa 7 · Dział 2
Składniki powietrza i rodzaje przemian — sprawdzian z chemii, klasa 7 (dział 2)
Powietrze to mieszanina, w której prawie cztery piąte to azot, a jedna piąta — tlen. Na sprawdzianie pytają, jak otrzymać i wykryć tlen, wodór i tlenek węgla(IV), skąd się biorą tlenki i jak nazwać typ reakcji. Jeśli umiesz napisać 10 równań z trenera niżej, masz za sobą połowę sprawdzianu.
Co będzie na sprawdzianie
Musisz umieć napisać
- równania spalania węgla, siarki, fosforu, wodoru i magnezu
- równania otrzymywania tlenu, wodoru i tlenku węgla(IV)
- wzory i nazwy tlenków: CO₂, SO₂, P₄O₁₀, MgO, H₂O
Musisz umieć wyjaśnić
- jak wykryć tlen (żarzące się łuczywko), CO₂ (woda wapienna) i wodór (próba wybuchowa)
- czym jest reakcja syntezy, analizy i wymiany, egzo- i endoenergetyczna
- skąd biorą się efekt cieplarniany, dziura ozonowa i smog
Skład powietrza
Procenty są objętościowe i dotyczą suchego powietrza. Para wodna i pyły to składniki zmienne.
| Składnik | Wzór | Ile w powietrzu | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|---|
| azot | N2 | ok. 78% | bierny, nie podtrzymuje palenia; potrzebny roślinom (nawozy) |
| tlen | O2 | ok. 21% | podtrzymuje palenie, potrzebny do oddychania |
| argon i inne gazy szlachetne | Ar, Ne, He… | ok. 0,93% | bardzo mało reaktywne, używane w żarówkach i reklamach |
| tlenek węgla(IV) | CO2 | ok. 0,04% | gaz cieplarniany, mętni wodę wapienną |
| para wodna | H2O | zmienna | decyduje o wilgotności powietrza |
Trener równań: składniki powietrza i rodzaje przemian
10 równań
Spalanie węgla
C + O2 → CO2
Trener działa po włączeniu JavaScriptu. Rozwiązania wszystkich równań są niżej.
Wszystkie równania z rozwiązaniami
- C + O2 → CO2 — spalanie węgla
- S + O2 → SO2 — spalanie siarki
- P4 + 5O2 → P4O10 — spalanie fosforu
- 2H2 + O2 → 2H2O — spalanie wodoru
- 2H2O2 → 2H2O + O2↑ — rozkład nadtlenku wodoru (otrzymywanie tlenu)
- 2KMnO4 → K2MnO4 + MnO2 + O2↑ — ogrzewanie manganianu(VII) potasu (otrzymywanie tlenu)
- Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2↑ — cynk z kwasem solnym (otrzymywanie wodoru)
- CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + H2O + CO2↑ — marmur z kwasem solnym (otrzymywanie CO2)
- CO2 + Ca(OH)2 → CaCO3↓ + H2O — wykrywanie CO2 wodą wapienną
- 2Mg + CO2 → 2MgO + C — magnez pali się w tlenku węgla(IV)
Przykłady obliczeń, które wracają na sprawdzianie
Objętość tlenu w powietrzu
Ile litrów tlenu jest w pokoju, w którym jest 50 000 l powietrza? Przyjmij, że tlen stanowi 21% objętości.
Vtlenu = 21% · 50 000 l = 21100 · 50 000 l = 10 500 l
W pokoju 4 m × 5 m × 2,5 m jest 50 m³, czyli 50 000 l powietrza.
Zawartość procentowa węgla w CO₂
Oblicz zawartość procentową (procent masowy) węgla w CO2.
mCO2 = 12 u + 2 · 16 u = 44 u
%C = 12 u44 u · 100% ≈ 27,3%
Wynik zaokrąglamy do części dziesiątych procentu.
Masę dowolnego związku policzysz w kalkulatorze chemicznym — z rozpisaniem atom po atomie.
Za darmo, bez logowania
Sprawdzian „Reakcje chemiczne” — grupa A (PDF)
Pełny arkusz do wydruku w wersji A. Zrób go na czas, a potem sprawdź się tabelą i trenerem równań z tej strony. Grupy B–E i klucz odpowiedzi są w pełnym zestawie.
Darmowa grupa A także: kartkówka „Reakcje chemiczne”, karty pracy „Reakcje chemiczne” (karta A), karty pracy „Energia reakcji i katalizator” (karta A).
Sprawdzian, kartkówki i karty pracy — w sklepie Nie każ mu liczyć!
Sprawdziany i kartkówki mają pięć grup A–E z kluczem, a 5-kartowe zestawy — karty A–E z kluczem. Grupę A (kartę A) pobierzesz za darmo.
Sprawdzian, klasa 7
Reakcje chemiczne
3,90 zł
grupa A gratis
Kartkówka, klasa 7
Reakcje chemiczne
3,90 zł
grupa A gratis
10 kart pracy, klasa 7
Powietrze, tlen, wodór i tlenki
7,90 zł
10 kart pracy, klasy 7–8
Paliwa, energia i klimat
7,90 zł
5 kart pracy, klasa 7
Reakcje chemiczne
3,90 zł
karta A gratis
5 kart pracy, klasa 7
Energia reakcji i katalizator
3,90 zł
karta A gratis
Typowe błędy
- „Powietrze to tlen” — tlenu jest tylko ok. 21%, najwięcej jest azotu.
- Mylenie wykrywania: wodę wapienną mętni CO₂, a nie tlen; tlen rozpala żarzące się łuczywko.
- Zapis O zamiast O₂ w równaniu — tlen występuje w postaci cząsteczek dwuatomowych.
Dla nauczyciela
Sprawdzian „Reakcje chemiczne” obejmuje przemiany, rodzaje reakcji, równania i prawo zachowania masy. Każda z pięciu grup A–E to 2 strony: 7 zadań za 20 punktów, a klucz ma punktację do każdej grupy. Skład powietrza, tlen, wodór i tlenki ćwiczą karty pracy „Powietrze, tlen, wodór i tlenki”. Kartkówka to jedna strona: 3 zadania za 7 punktów na 10–15 minut, z kluczem do każdej grupy.
Pytania przed sprawdzianem
Jak wykryć tlenek węgla(IV)?
Przepuszczamy gaz przez wodę wapienną, czyli roztwór Ca(OH)₂. Jeśli mętnieje, to w gazie był CO₂: powstaje nierozpuszczalny węglan wapnia.
Czym różni się reakcja syntezy od analizy?
W syntezie z kilku substancji powstaje jedna (A + B → AB), a w analizie z jednej powstaje kilka (AB → A + B). W wymianie atomy zamieniają się miejscami (AB + C → AC + B).